Abortuswet in Nederland, wat de Wafz regelt

De Wafz werd in 1981 aangenomen en trad in 1984 in werking. De wet maakt abortus legaal wanneer die wordt uitgevoerd door een arts, in een ziekenhuis of abortuskliniek met een vergunning van de overheid, en wanneer de zorgvuldigheidseisen van de wet worden gevolgd. De vrouw zelf neemt het besluit, de arts gaat met haar na of het een weloverwogen keuze is en geeft informatie over de mogelijkheden.

De wet noemt geen lijst van gronden waaraan iemand moet voldoen. Het uitgangspunt is dat de vrouw in een situatie zit waarin zij de zwangerschap niet wil of kan voortzetten, en dat zij die keuze zorgvuldig maakt samen met een arts. Klinieken en ziekenhuizen die abortuszorg bieden, staan onder toezicht van de overheid en melden hun behandelingen volgens de wet.

• Wet afbreking zwangerschap (Wafz), aangenomen in 1981, van kracht sinds 1984
• Abortus alleen door een arts, in een ziekenhuis of kliniek met vergunning
• Het besluit ligt bij de vrouw, na een zorgvuldig gesprek met de arts
• Toezicht door de overheid op klinieken en ziekenhuizen

De wet staat abortus toe tot de vrucht levensvatbaar is, dat wil zeggen buiten de baarmoeder zou kunnen overleven. In de praktijk ligt die grens rond 24 weken zwangerschap. Klinieken houden in de praktijk vaak een marge aan onder die grens, omdat het precieze stadium per persoon met een echo wordt vastgesteld.

De weken worden geteld vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie. Ben je niet zeker hoeveel weken je zwanger bent, dan stelt de kliniek dat bij het eerste bezoek vast. Meer over hoe weken worden geteld en hoe grenzen per land verschillen, lees je in de gids over abortion gestational limits.

• Legaal tot de vrucht levensvatbaar is
• In de praktijk een grens rond 24 weken
• Weken geteld vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie
• Het stadium wordt in de kliniek met een echo vastgesteld

Tot eind 2022 gold een verplichte bedenktijd van vijf dagen tussen het eerste gesprek en de behandeling. Sinds 1 januari 2023 is die verplichting afgeschaft. Je bepaalt nu samen met de arts hoeveel tijd je nodig hebt om tot een besluit te komen. Wie meer tijd wil, kan die nemen, en wie al zeker is van haar keuze, hoeft niet verplicht te wachten.

Het gesprek met de arts blijft wel een vast onderdeel van de zorg. Daarin komen de methoden aan bod, wat je kunt verwachten en welke steun er is, ook als je nog twijfelt.

Sinds 2023 mogen huisartsen de abortuspil voorschrijven, naast de abortusklinieken en ziekenhuizen. Daardoor kun je in het begin van de zwangerschap ook bij je eigen huisarts terecht, als die deze zorg aanbiedt. Niet elke huisarts doet dat, en de huisarts kan je ook doorverwijzen naar een kliniek.

Of een abortus met medicijnen of met een ingreep het beste past, hangt af van het stadium van de zwangerschap en je gezondheid. Dat beslis je samen met een arts. Achtergrond over de methoden lees je in de gidsen over medication abortion en procedural abortion, gebaseerd op de WHO Abortion care guideline (2022) en de richtlijnen van de NVOG, de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie.

• Huisartsen mogen sinds 2023 de abortuspil voorschrijven
• Alleen in het begin van de zwangerschap en als de huisarts deze zorg biedt
• De keuze van de methode maak je samen met een arts

Nederlandse abortusklinieken en ziekenhuizen behandelen ook mensen die niet in Nederland wonen. Omdat de wet zorg tot een later stadium toestaat dan in veel andere Europese landen, komen er patiënten uit verschillende buurlanden. Zij worden behandeld in klinieken en ziekenhuizen met een vergunning, volgens dezelfde wet en dezelfde zorgvuldigheid.

Wie niet in Nederland woont, betaalt de behandeling zelf. Hoe de vergoeding voor inwoners werkt en wat buitenlandse patiënten kunnen verwachten, lees je op de pagina over abortus kosten. Reisinformatie en organisaties die onderweg helpen, staan in de gids over travel for abortion.

• Klinieken met vergunning nemen patiënten uit het buitenland aan
• Dezelfde wet en zorgvuldigheid voor iedereen
• Patiënten uit het buitenland betalen zelf

Wetten veranderen. Daarom toont de wetkaart van Nederland altijd de wet waarop ze is gebaseerd, een link naar de officiële bron en de datum waarop we de gegevens het laatst hebben gecontroleerd. Deze pagina is algemene informatie over de wet en geen juridisch of medisch advies. Voor de wetten in andere landen kun je de kaart is abortion legal in openen, en onze werkwijze staat bij de bronnen en het redactiebeleid.