Aborcja w Polsce, co dziś mówią przepisy

• Podstawa prawna: ustawa z 7 stycznia 1993 roku o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, art. 4a.
• Zagrożenie życia lub zdrowia: przerwanie ciąży jest legalne, gdy ciąża zagraża życiu lub zdrowiu kobiety. Ustawa nie przewiduje dla tej przesłanki limitu tygodni.
• Czyn zabroniony: przerwanie ciąży jest legalne, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego, co stwierdza prokurator. W tym przypadku do 12 tygodnia od początku ciąży.
• Przesłanka embriopatologiczna: od 27 stycznia 2021 roku nie obowiązuje, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 roku.
• Odpowiedzialność karna: art. 152 Kodeksu karnego dotyczy osób, które przerywają ciążę wbrew ustawie albo w tym pomagają lub do tego nakłaniają. Kobieta w ciąży nie odpowiada karnie za przerwanie własnej ciąży.

Ustawa z 7 stycznia 1993 roku jest podstawowym aktem, który określa, kiedy przerwanie ciąży jest dopuszczalne. Zgodnie z jej art. 4a przerwania ciąży może dokonać wyłącznie lekarz i tylko w przypadkach wskazanych w ustawie. Do przerwania ciąży potrzebna jest pisemna zgoda kobiety. U osoby małoletniej wymagana jest także zgoda jej przedstawiciela ustawowego, a w sytuacjach opisanych w ustawie zgoda sądu opiekuńczego.

Gdy ciąża zagraża życiu lub zdrowiu kobiety

Przerwanie ciąży z tej przesłanki odbywa się w szpitalu. Okoliczność zagrożenia stwierdza inny lekarz niż ten, który dokonuje zabiegu, chyba że ciąża zagraża bezpośrednio życiu kobiety. Ustawa nie wprowadza tu limitu tygodni, o sposobie postępowania decydują lekarze na podstawie stanu zdrowia pacjentki.

Gdy ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego

Gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego, takiego jak zgwałcenie, przerwanie ciąży jest dopuszczalne do 12 tygodnia od początku ciąży. Okoliczność tę stwierdza prokurator, który wydaje zaświadczenie. Zabieg wykonuje lekarz w placówce ochrony zdrowia.

Do stycznia 2021 roku ustawa przewidywała trzy przesłanki. Trzecia dotyczyła sytuacji, gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazywały na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 października 2020 roku (sygnatura K 1/20) uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją. Wyrok opublikowano w Dzienniku Ustaw 27 stycznia 2021 roku i od tego dnia przesłanka ta nie obowiązuje.

• Do 26 stycznia 2021 roku obowiązywały trzy przesłanki.
• Od 27 stycznia 2021 roku obowiązują dwie przesłanki: zagrożenie życia lub zdrowia kobiety oraz ciąża będąca skutkiem czynu zabronionego.
• Zmiana nie dotyczy odpowiedzialności karnej kobiety, która nadal za przerwanie własnej ciąży nie odpowiada.

Art. 152 Kodeksu karnego przewiduje karę dla osoby, która za zgodą kobiety przerywa jej ciążę z naruszeniem przepisów ustawy, a także dla osoby, która udziela kobiecie w ciąży pomocy w przerwaniu ciąży z naruszeniem przepisów ustawy lub ją do tego nakłania. Przepis nie obejmuje samej kobiety w ciąży. Dlatego Abortion.io opisuje wyłącznie prawo, prawa pacjentki i legalną opiekę w krajach, w których jest ona dozwolona. Nie sprzedajemy, nie pozyskujemy i nie pośredniczymy w lekach ani w żadnej formie przerwania ciąży wbrew ustawie.

• Kara grozi osobie, która przerywa ciążę wbrew ustawie, pomaga w tym albo do tego nakłania.
• Kobieta w ciąży nie odpowiada karnie za przerwanie własnej ciąży.
• Skorzystanie z legalnej opieki w kraju, w którym aborcja jest dozwolona, jest zgodne z prawem dla osoby, która wyjeżdża.

W razie wątpliwości co do konkretnej sytuacji porozmawiaj z prawnikiem.

Każdy ma prawo wiedzieć, co mówią przepisy w Polsce i w innych państwach oraz gdzie opieka jest legalna. Wiele krajów Unii Europejskiej pozwala na przerwanie ciąży na życzenie w pierwszym trymestrze, a niektóre później, i przyjmuje pacjentki z zagranicy, zwykle w placówkach prywatnych. Kraje, limity tygodni, dokumenty i składniki kosztów opisuje przewodnik aborcja za granicą, a zweryfikowane placówki w tych krajach znajdziesz w katalogu klinika aborcyjna. O tym, z czego składa się całkowity koszt, przeczytasz we wpisie koszt aborcji za granicą.

Ustawa z 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta obowiązuje niezależnie od tego, z jakim problemem zgłaszasz się do lekarza.

• Prawo do informacji o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu i możliwych metodach leczenia
• Prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających aktualnej wiedzy medycznej
• Prawo do dostępu do swojej dokumentacji medycznej i jej kopii
• Prawo do poszanowania intymności, godności i tajemnicy informacji o sobie
• Prawo do sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza, wnoszonego do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta w ciągu 30 dni
• Prawo do natychmiastowej pomocy, gdy zwłoka mogłaby zagrozić życiu lub zdrowiu

Lekarz może odmówić wykonania świadczenia niezgodnego z jego sumieniem na podstawie art. 39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, ale fakt ten odnotowuje w dokumentacji medycznej. W sytuacji, gdy zwłoka mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, lekarz ma obowiązek udzielić pomocy.

Rzecznik Praw Pacjenta

Gdy uważasz, że Twoje prawa jako pacjentki zostały naruszone, możesz zwrócić się do Rzecznika Praw Pacjenta. Bezpłatna infolinia Rzecznika działa pod numerem 800 190 590.

Opieka kontrolna po zabiegu wykonanym legalnie za granicą jest w Polsce zwykłym świadczeniem zdrowotnym. Możesz zgłosić się do swojego lekarza lub ginekologa, a w nagłej sytuacji zadzwonić pod numer 112. Warto zabrać ze sobą dokumentację z kliniki, w której odbył się zabieg. Więcej o tym, czego się spodziewać, przeczytasz w przewodniku abortion aftercare, a o wsparciu emocjonalnym na stronie wsparcie i telefony zaufania.

Przepisy mogą się zmieniać. Karta Polski w naszej mapie prawa pokazuje ustawę, link do źródła i datę naszej ostatniej weryfikacji. Opisujemy tylko przepisy obowiązujące w dniu weryfikacji, nie projekty ustaw. Zasady redakcyjne i listę źródeł opisuje strona źródła i zasady redakcyjne.